جواب : بسمه تعالى اگر هتك روحانيت حساب نشود اشكال ندارد . 3 - آيا به نظر حضرتعالى شطرنج از آلت قمار خارج شده است ؟ جواب : بسمه تعالى بحث موضوعى است نه فقهى . البته اينجانب لعب بلا رهان را هر چند با آلت قمار باشد جائز مىدانم هر چند احتياط در ترك است . سؤال 108 : حضرت آيت اللَّه . . . احتراماً در صورت مصلحت به سؤالات ذيل پاسخ فرمائيد . 1 - غنا چيست حكم آن كدام است آيا مستثنياتى نيز دارد يا خير ؟ جواب : بسمه تعالى قدر متيقن مفهوم غنا ، آواز مطرب - مقابل آواز عرفانى و يا غم - و مناسب مجالس عيش و نوش و رقص مىباشد . و حكم آن حرمت . و قدر متيقن استثناء آن مجالس عروسى است . آوازهاى عرفانى و نيز غم و اندوه و نوحه يك معناى مشتركى دارند و آن اشاره به غم فراق از عالم قدس مىباشد كه وطن اصلى انسان‌هاست . 2 - آيا گوش دادن به غناء و تعليم و تعلم آن ، اخذ اجرت بر خواندن غنا مطلقاً حرام است ؟ جواب : بسمه تعالى حرام مىباشد ، مگر تعليم براى مجالس عروسى ، و آن هم بوسيله تدريس به غير خواندن ، مثل تعليم از روى نت‌هاى مكتوب و يا تعليم هم در همان مجالس عروسى انجام شود . 3 - آيا غنا در مراثى ، در قرائت قرآن ، در عروسىها ، مجلس ختان ، اعياد و مجالس سرور در حليت و حرمت فرقى دارند ؟ جواب : بسمه تعالى فرقى نيست و همه حرام هستند .